ฟันโยกจากโรคเหงือก ต้องถอนหรือไม่?

เมื่อรู้สึกว่าฟันโยก หลายคนอาจกังวลว่าจะต้องถอนฟัน แต่ความจริงคือ ฟันโยกไม่ได้หมายความว่าต้องถอนทุกซี่ การตัดสินใจว่าจะรักษาและเก็บฟันไว้ได้หรือไม่ ต้องพิจารณาสาเหตุ ความรุนแรงของโรค เนื้อเยื่อที่รองรับฟัน และการตอบสนองหลังการรักษาร่วมกัน

บางครั้งฟันที่โยกจากการอักเสบอาจแน่นขึ้นหลังควบคุมโรค แต่ฟันบางซี่ที่สูญเสียกระดูกรอบรากมาก มีการติดเชื้อซับซ้อน หรือไม่สามารถใช้งานและดูแลได้ อาจมีพยากรณ์โรคไม่ดี ดังนั้นจึงไม่ควรตัดสินจากความรู้สึกว่า “โยกมากหรือโยกน้อย” เพียงอย่างเดียว

ฟันโยกเกิดจากอะไรได้บ้าง?

ฟันปกติสามารถขยับได้เล็กน้อยตามธรรมชาติ เพราะมีเอ็นยึดปริทันต์อยู่ระหว่างรากฟันกับกระดูก แต่หากรู้สึกว่าฟันขยับมากขึ้น เคี้ยวแล้วไม่มั่นคง หรือตำแหน่งฟันเปลี่ยนไป อาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น

• โรคปริทันต์อักเสบ ทำให้เอ็นยึดปริทันต์และกระดูกรอบฟันถูกทำลาย
• การอักเสบของเนื้อเยื่อรอบฟัน ทำให้ฟันมีการขยับเพิ่มขึ้นชั่วคราว
• แรงสบฟันที่มากหรือไม่สมดุล รวมถึงการกัดฟันหรือนอนกัดฟัน
• การติดเชื้อจากโพรงประสาทฟัน รอยร้าวของรากฟัน หรือปัญหาเฉพาะบริเวณ
• อุบัติเหตุหรือแรงกระแทก
• ปัจจัยร่วม เช่น การสูบบุหรี่ เบาหวานที่ควบคุมไม่ดี และการทำความสะอาดที่ไม่ทั่วถึง

เพราะฟันโยกมีได้หลายสาเหตุ การตรวจหาสาเหตุให้ชัดเจนจึงสำคัญกว่าการรีบสรุปว่าต้องถอนฟัน

ทันตแพทย์ตรวจอะไรบ้างก่อนวางแผนรักษา?

การประเมินฟันโยกจากโรคเหงือกไม่ได้ดูเพียงระดับการโยก แต่ต้องตรวจองค์ประกอบหลายด้าน ได้แก่

1. ระดับและทิศทางการโยกของฟัน ตรวจว่าฟันขยับในแนวด้านข้างหรือแนวดิ่ง และมีผลต่อการกัดเคี้ยวมากน้อยเพียงใด
2. ร่องลึกปริทันต์และการอักเสบ ตรวจเลือดออก หนอง คราบจุลินทรีย์ หินปูนใต้เหงือก และวัดความลึกของร่องปริทันต์แต่ละตำแหน่ง
3. กระดูกและเนื้อเยื่อที่รองรับฟัน ใช้การตรวจในช่องปากร่วมกับภาพรังสีตามความจำเป็น เพื่อประเมินรูปแบบและระดับการสูญเสียกระดูกรอบรากฟัน
4. ลักษณะของรากฟันและตำแหน่งฟัน พิจารณาความยาวและรูปร่างรากฟัน การมีรอยโรคบริเวณราก รวมถึงฟันกรามที่อาจมีการสูญเสียกระดูกบริเวณง่ามรากฟัน
5. แรงสบฟันและการใช้งาน ตรวจว่าฟันรับแรงมากผิดปกติ มีการสบกระแทก หรือผู้ป่วยมีพฤติกรรมกัดฟันหรือไม่
6. ความสามารถในการทำความสะอาดและปัจจัยเสี่ยง พิจารณาการดูแลช่องปาก การสูบบุหรี่ การควบคุมเบาหวาน และความพร้อมในการมาติดตามผล เพราะมีผลต่อพยากรณ์โรคระยะยาว

ฟันโยกจากโรคเหงือกรักษาอย่างไร?

เป้าหมายแรกคือ ควบคุมสาเหตุและลดการอักเสบ ไม่ใช่ทำให้ฟันหยุดโยกด้วยการยึดฟันเพียงอย่างเดียว แนวทางรักษาอาจประกอบด้วย

• ปรับวิธีแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันให้เหมาะกับแต่ละตำแหน่ง
• ขูดหินปูนและทำความสะอาดใต้เหงือกหรือเกลารากฟันตามระดับโรค
• ควบคุมปัจจัยเสี่ยง เช่น การสูบบุหรี่และระดับน้ำตาลในเลือด
• ปรับการสบฟันเมื่อพบแรงกระแทกที่มีความเกี่ยวข้อง
• ยึดฟันโยกเข้ากับฟันข้างเคียงในบางกรณี เพื่อช่วยลดความไม่สบายและเพิ่มความมั่นคงระหว่างใช้งาน
• พิจารณาการรักษาเพิ่มเติม เช่น การผ่าตัดปริทันต์หรือการสร้างเนื้อเยื่อรอบฟันขึ้นใหม่ เมื่อมีข้อบ่งชี้

ทำไมต้องประเมินซ้ำหลังการรักษา?

ในหลายกรณี ไม่ควรสรุปพยากรณ์โรคของฟันทันทีตั้งแต่ครั้งแรก เพราะการอักเสบอาจทำให้ฟันโยกมากกว่าสภาพจริง หลังรักษาและให้เวลาเนื้อเยื่อตอบสนอง ทันตแพทย์จะประเมินซ้ำว่าการอักเสบลดลงหรือไม่ ร่องปริทันต์ดีขึ้นเพียงใด ฟันยังโยกหรือใช้งานได้หรือไม่ และผู้ป่วยสามารถทำความสะอาดบริเวณนั้นได้ดีเพียงใด

หากฟันตอบสนองดี สามารถใช้งานและดูแลได้ อาจวางแผนเก็บฟันไว้พร้อมนัดดูแลปริทันต์ต่อเนื่อง แต่ถ้าฟันสูญเสียเนื้อเยื่อรองรับมาก มีการติดเชื้อที่ควบคุมไม่ได้ เจ็บขณะใช้งาน หรือส่งผลเสียต่อแผนรักษาโดยรวม อาจจำเป็นต้องพิจารณาถอนฟันและวางแผนทดแทนอย่างเหมาะสม

ที่ คลินิกทันตกรรมหมอโอ๊ะ หาดใหญ่ ตรวจและวางแผนรักษาโดยทันตแพทย์เฉพาะทางโรคเหงือก เน้นค้นหาสาเหตุ รักษาตามระดับโรค และประเมินฟันเป็นรายซี่ เพื่อเพิ่มโอกาสเก็บฟันธรรมชาติให้ใช้งานได้นานที่สุด ทั้งนี้ ผลการรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค การตอบสนอง และการดูแลต่อเนื่องของแต่ละคน

โทร. 090-668-9993