การผ่าตัดเหงือก (Periodontal Surgery) คืออะไร? คนไข้ต้องเตรียมตัวอย่างไร?

การผ่าตัดเหงือก (Periodontal Surgery): มากกว่าการรักษา คือการสร้างรากฐานใหม่ให้รอยยิ้ม

คำถามแรกที่หมอโรคเหงือกมักได้รับเมื่อบอกว่า "ต้องผ่าตัด" คือความกังวลเรื่องความเจ็บปวดและความจำเป็น บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจว่าการผ่าตัดเหงือกไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่คือทางออกสุดท้ายเพื่อรักษาฟันธรรมชาติของคุณไว้ให้นานที่สุด

1.การผ่าตัดเหงือก (Periodontal Surgery) คืออะไร?

การผ่าตัดเหงือก คือ การทำศัลยกรรมเพื่อฟื้นฟูอวัยวะปริทันต์ ในส่วนของเหงือก และกระดูก ที่การขูดหินปูนและเกลารากฟันไม่สามารถเข้าถึงได้ เพื่อเปลี่ยนจากสภาวะที่เอื้อต่อการสะสมของคราบจุลินทรีย์ ให้กลับมาเป็นสภาวะที่คนไข้สามารถดูแลสุขอนามัยได้ด้วยตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญเพียงหนึ่งเดียวที่จะรักษาฟันธรรมชาติเอาไว้ได้ตลอดชีวิต

การผ่าตัดเหงือกจะทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ ซึ่งจะไม่มีอาการเจ็บในช่วงที่กำลังผ่าตัด

เป้าหมายหลักมี 3 ประการ:

• เปิดเหงือกเพื่อทำความสะอาดรากฟันในจุดที่การขูดหินปูนและเกลารากฟันเข้าไม่ถึง
• การเสริมสร้างเนื้อเยื่อหรือกระดูกที่สูญเสียไปจากโรค เช่น การปลูกกระดูก หรือการปลูกเหงือก
• ขอบเหงือกให้สวยงามและง่ายต่อการทำความสะอาดในระยะยาว

2. เมื่อไหร่ที่คุณควรตัดสินใจ "ผ่าตัด"?

หากคุณได้รับการรักษาเบื้องต้นโดยการขูดหินปูนและเกลารากฟัน ร่วมกับการทำแปรงฟันที่สะอาดแล้ว แต่ยังมีอาการเหล่านี้อยู่ เช่น ร่องลึกปริทันต์ ยังลึกเกิน 7 มม. ,มีการละลายของกระดูกเบ้าฟัน , เหงือกร่น

3. การเตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมตัวที่ดีมีผลต่อความสำเร็จของการผ่าตัดและการหายของแผล

ด้านสุขภาพกาย:

• ควบคุมโรคประจำตัว: โดยเฉพาะเบาหวาน (HbA1c ควรอยู่ในระดับที่เหมาะสม) เพราะมีผลโดยตรงต่อการหายของแผล
• แจ้งประวัติยา: ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาที่มีผลต่อความดันเลือด ต้องปรึกษาหมอเจ้าของไข้เพื่อปรับยาก่อนเสมอ

ด้านพฤติกรรม (Critical Points):

• หยุดสูบบุหรี่: การสูบบุหรี่ทำให้เลือดมาเลี้ยงแผลน้อยลง และอาจทำให้การผ่าตัดล้มเหลวได้
• Oral Hygiene: แปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันได้อย่างถูกวิธี เพราะหากแผลผ่าตัดอยู่ในปากที่ไม่สะอาด โอกาสติดเชื้อจะสูงมาก

วันผ่าตัด:

• รับประทานอาหารให้อิ่ม เพราะหลังผ่าตัดจะยังคงมีฤทธิ์ยาชาคุณจะเคี้ยวลำบากไปสักพัก
• ทำใจให้สบาย เทคโนโลยีระงับความรู้สึกในปัจจุบันก้าวหน้าไปมาก "การทำใจให้ผ่อนคลาย" จะช่วยให้ความดันเลือดคงที่และผ่าตัดได้ราบรื่นขึ้น

4.การดูแลหลังผ่าตัด

1. ช่วง 24 ชั่วโมงแรก: "เป็นเวลาสำคัญ" ของการห้ามเลือด ·       กัดผ้าก๊อซ: กัดให้แน่นประมาณ 1 ชั่วโมง หากเลือดยังซึมให้เปลี่ยนแผ่นใหม่แล้วกัดต่อ ·       หากยังมีอาการเลือดไหลไม่หยุด ให้รีบติดต่อทันตแพทย์ ·       ประคบเย็น: สำคัญมาก! ให้ประคบแก้มด้านที่ผ่าตัด (ประคบ 15 นาที พัก 15 นาที) เพื่อลดอาการบวมและลดการขยายตัวของเส้นเลือด ·       ห้ามบ้วนน้ำแรง/ห้ามใช้หลอดดูด: แรงดันจะทำให้ลิ่มเลือดที่กำลังปิดแผลหลุดออกมา ทำให้เลือดไหลไม่หยุด ·       หากมีอาการปวดแผล ให้ทานยาแก้ปวดตามที่ทันตแพทย์จ่าย ·       กรณีที่ต้องมีการกินยาฆ่าเชื้อ ให้ทานต่อเนื่องให้ครบตามคำแนะนำ

2. อาหารและการใช้ชีวิต: ·       อาหาร: ทานอาหารอ่อนและเย็น (เช่น โจ๊กเย็นลงหน่อย, โยเกิร์ต, ไอศกรีม) หลีกเลี่ยงอาหารเผ็ดร้อน หรืออาหารที่มีเศษเล็กๆ (เช่น งา, ข้าวคั่ว) ที่อาจเข้าไปติดในแผล ·       งดกิจกรรมหนัก: งดออกกำลังกายหรือยกของหนัก 2-3 วัน เพื่อป้องกันความดันเลือดสูงจนแผลฉีก

3. การทำความสะอาด: ·       บริเวณแผล: "ห้ามแปรง" โดยตรงจนกว่าจะถึงวันตัดไหม ให้ใช้สำลีชุบน้ำเกลือหรือน้ำยาบ้วนปากที่หมอจัดให้ (เช่น Chlorhexidine) เช็ดเบาๆ ·       ส่วนอื่นๆ: แปรงฟันได้ตามปกติ แต่ระวังอย่าให้กระแทกบริเวณแผล

4. สิ่งที่ควร "งด" ·       งดสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์: อย่างน้อย 1 สัปดาห์ เพราะนิโคตินจะทำให้เส้นเลือดหดตัว แผลจะหายช้ามาก และเสี่ยงต่อการติดเชื้อสูงขึ้น (แผลอาจเน่าหรือกระดูกเน่าได้)